To ότι μ’αρέσουν πολύ τα ταξίδια το έχετε καταλάβει, όπως επίσης έχετε καταλάβει την αδυναμία που έχω για ότι έχει να κάνει με τη Κρήτη και τα Χανιά ειδικότερα.
Αυτή τη περίοδο λοιπόν που είμαι στο σπίτι , έχω την ευκαιρία να παρακολουθώ το μεσημέρι στη Ερτ την εξαιρετική εκπομπή «Μένουμε Ελλάδα». Φρέσκια εκπομπή με φρέσκα πρόσωπα που προσπαθεί να αναδείξει το μη προφανές και μη τουριστικό, με εξαιρετικά και ψαγμένα ρεπορτάζ.
Όταν λοιπόν και εγώ οργανώνω εκδρομή ψάχνω μέρες πριν για ότι μη τουριστικό και αξιόλογο έχει κρυμμένο η περιοχή: παλιές συνοικίες , ένας γραφικός δρόμος, ένα παραδοσιακό ταβερνάκι,ανθρώπους που κάτι έχουν να πουν…
Όλα όσα δεν πρόκειται να βρει κανείς σε ταξιδιωτικούς οδηγούς τέλος πάντων.
Θα ήθελα λοιπόν σήμερα να σας πάω μια βόλτα από τα μέρη μου και εν συντομία να σας πω δυο λόγια για την πολυμορφικότητα της παλιάς πόλης των Χανίων αλλά και για το Θέρισο.
Είναι γνωστό ότι τα Χανιά και η Κρήτη γενικότερα κατακτήθηκαν από τους Άραβες, τους Ενετούς και τους Τούρκους. Και όλοι άφησαν τα σημάδια τους στην πόλη. Ο κάθε όμως κατακτητής διάλεγε και μια «γειτονιά» για να χτίσει την κοινωνική δομή του, χωρίς τα στοιχεία της μιας να μπερδεύονται με της άλλη. Τι θέλω να πω;
Τα Χανιά είναι ακόμα και σήμερα χωρισμένα σε πέντε γειτονιές. Η κάθε μια με το δικό της ξεχωριστό χρώμα και όλες μαζί να συνθέτουν ένα πολύχρωμο παραμύθι στο χρόνο. Στη μέση ο Φάρος , πεσκέσι από τους Αραβες να φωτίζει κάθε γειτονιά και να καλεί τους επισκέπτες να την ανακαλύψουν.
Πιάστε μου το χέρι και πάμε…
Ξεκινώντας από τα δυτικά με το φρούριο του Φιρκά να δεσπόζει, ανοίγουμε τη πόρτα της Χριστιανικής συνοικίας Τοπανάς ( Τοπ Χανέ, στα τουρκικά το πυροβολοστάσιο).Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, η συνοικία έχει ωραία σπίτια και στενά δρομάκια αλλά και σωζόμενα βενετσιάνικα κτίρια. Από τη οδό Θεοτοκοπούλου, αριστερά στη λαξευτή καμάρα, στο αρχοντόσπιτο της οικογένειας Renier, μονοπάτια που διατηρούν την ατμόσφαιρα της μεσαιωνικής σιωπής και του μισόφωτου, που βοηθά σε αναδρομές και αναπολήσεις. Παρτέρια με βασιλικούς και κατιφέδες. Βουκαμβίλιες και γαζίες.
Αυτή τη συγκεκριμένη καμάρα δεν ξέρω και εγώ πόσες φορές την έχω φωτογραφίσει. Ίσως επειδή κάθε φορά που κατεβαίνω, η διαδρομή στο παραμύθι των πέντε γειτονιών ξεκινά πάντα από εκεί. Γίνομαι και εγώ μια αρχοντοπούλα που σεριανάει μέσα στα στενά σοκάκια που έχουν όλα τα χρώματα του δειλινού….
Λίγο πιο βόρεια συναντάμε την Εβραϊκή στη σημερινή οδός Κονδυλάκη, όπου υπήρχαν τα σπίτια των επιφανών Εβραίων. Σε πάροδο της οδού Κονδυλάκη σώζεται η Συναγωγή του Kehal Hayyim.
Βγαίνοντας από αυτό το παραμύθι μπαίνουμε σε αυτό της Γαληνοτάτης. Ανατολικά του λιμανιού δεσπόζει ο λόφος του Καστελίου. Που αλλού θα διάλεγαν να μείνουν οι ενετοί άρχοντες; Εδώ ήταν συγκεντρωμένα όλα τα αρχοντικά των παλαιότερων βενετσιάνικων οικογενειών. Δυστυχώς πολύ λίγα σώζονται σήμερα.
Ακριβώς μπροστά όμως συναντάμε τα Νεώρια με το Μεγάλο Αρσενάλι να ξεχωρίζει. Πόσα πλοία να φτιάχτηκαν άραγε εδώ και σε ποιες θάλασσες να σεργιάνισαν;
Η πόρτα της δύσης κλείνει και ανοίγει αυτή της ανατολής. Ο Τούρκικος μαχαλάς., η πλατεία της Σπλάντζιας, ένας μικρός λαβύρινθος από σπίτια με εσωτερικές αυλές, όλα στο χρώμα της ώχρας. Συνοικία Αγά Τζαμισί η οποία πήρε το όνομά της από το τέμενος που υπάρχει, και ένα σωρό άλλα στοιχεία που μας βάζουν βαθιά στα σπλάχνα της ανατολής. Λίγο πιο πέρα, ο προμαχώνας Porta Sabbionara για τους ενετούς, που σημαίνει Η Πύλη της Αμμου . Στα τουρκικά λέγεται Κουμ Καπί και είναι το όνομα που κρατάει η ευρύτερη περιοχή μέχρι και σήμερα.
Σε όλο αυτές τις γειτονιές κρύβονται απίστευτες μυρωδιές και χρώματα. Χρόνο να έχει κανείς και όρεξη να σεργιανίσει μέσα στο χρόνο και θα ανακαλύψει πολλά. Εγώ τουλάχιστον όσα χρόνια κάνω αυτή τη διαδρομή πάντα κάτι νέο ανακαλύπτω, ένα δρομάκι που δεν πέρασα, έναν τοίχο που δεν άγγιξα, ένα μαγαζάκι παραδοσιακό που δεν κεράστηκα… κάτι.
Και μετά κλείνω τα μάτια., προσπερνώ την σύγχρονη πόλη και ανηφορίζω προς Θέρισο. Τέλος φθινοπώρου. Ο διαδρομή μαγική. Μέσα από το Θερισιανό φαράγγι. Κλειδωμένη ανάμεσα σε θεόρατα βράχια. Πνιγμένη στη βλάστηση, στα ψηλά πλατάνια. Μέχρι να φτάσω στο χωριό έχω σταματήσει τουλάχιστον δυο φορές. Θέλω να πλύνω τα χέρια μου στο ρυάκι που κυλά παράλληλα με το δρόμο, να μαζέψω πλατανόφυλλα και νιώσω την υγρασία τους. Να γεμίσω τους πνεύμονές μου με αρωματικά βοτάνια. Να μαζέψω φασκόμηλο και έρωντα (ο δίκταμος αλλά προτιμώ αυτό το όνομα) για να κάνω βραστάρια το χειμώνα. Να κόψω κλωνάρια ρίγανης και να τρίψω τα χέρια μου για να κουβαλώ τη μυρωδιά και παρακάτω. Φτελάκια για το καντήλι. 
Μόλις δεκαέξι χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων και εικόνες είναι τόσο διαφορετικές μα γεμάτες ιστορία και αυτές. Στάθηκε απόρθητο στα χρόνια της Επανάστασης του 1821, τότε που ο πασάς Λατίφ, όρμησε με 5000 Τούρκους να δέσει τους επαναστάτες. Αργότερα το 1905 ο Ελευθέριος Βενιζέλος με οπαδούς του, στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, κήρυξαν επανάσταση εναντίον του πρίγκιπα Γεώργιου, ύπατου αρμοστή της Κρήτης, με αίτημα την ένωση της Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα.
Οι εκκλησιές, τα παλιά σπίτια μαρτυρούν ακόμα το πολυτάραχο παρελθόν του. Οι άνθρωποι φιλόξενοι και ήσυχοι έχοντας γίνει ένα με τη φύση.
Στην πλατεία έχουν ανοίξει αρκετές ταβέρνες εγώ όμως προτιμώ τον «Αντάρτη». Πέτρινο κτίσμα, χαμηλοτάβανο, μου θυμίζει το σπίτι του προπάππου μου στο Φουρνέ. Τα τραπέζια στρωμένα με υφαντά τραπεζομάντιλα δίνουν ακόμα μια νότα ζεστασιάς . Το τζάκι αναμμένο και οι μυρωδιές σε ζαλίζουν. Ότι δοκιμάσαμε ήταν νόστιμο και «μύριζε» μανούλα! Φρεσκοκομμένες πατατούλες, χοιρινές μπριζόλες, χόρτα τσιγαριαστά,στάκα, ζυμωτό ψωμάκι και μαρουβά για να ξεδιψάσουμε και να γλυκοζαλιστούμε. Σφακιανές πίτες με μέλι για επιδόρπιο και ρακή για χώνεψη. Ένα φιλόξενο χαμόγελο για ευχαριστώ και για καλό δρόμο.
Χρειάζεται κανείς τίποτα παραπάνω;
Mένουμε Ελλάδα λοιπόν και σίγουρα πάμε Χανιά!
………………
υγ Μακάρι να υπήρχε τρόπος να σας πω και άλλα, αισθάνομαι οτι δεν είπα ούτε καν τα μισά. Και υπάρχουν τόσα άλλα όμορφα χωριά, χωμένα στα Λευκά όρη και στις Μαδάρες. Ακόμα πιο μακριά από τη σύχρονη ζωή .Μια άλλη φορά ελπίζω να σας πάρω απ’το χέρι και να πάμε.
Σε μικρά παραλληλόγραμμα χαρτάκια τύπωναν μαντινάδες, ύστερα τύλιγαν το χαρτί μέχρι να γίνει πολύ λεπτό και έβαζαν γύρω από αυτό μια πάστα ζαχαρωτού φτιαγμένη από ένα ειδικό κόμμι το δραγάντε. Το ανακάτευαν με άχνη ζάχαρη και το χρωμάτιζαν με φυτικά χρώματα. Το έκοβαν σε μικρά κομμάτια όσο έφτανε για να γίνει ένα χοντρό δαχτυλίδι γύρω από τη μαντινάδα.
To δοκίμασα πριν από δυο χρόνια, 2 μέρες πριν το γάμο μου στα πλαίσια του νυφικού beauté και ήταν απολαυστικότατο. Με είχε πιάσει ένας αυτο-κανιβαλισμός και από τότε θέλω να ξανακάνω όπως και δήποτε!
Πάμε όμως τώρα. Θέλω να σου δείξω και άλλες μυρωδιές. Για να’χεις να μου σερβίρεις όποτε θα το έχω ανάγκη. Γιατί ξέρω ότι θα κινήσεις γη και ουρανό για να τις βρεις μόνο για μένα.
